اصولا یک سنسور قطعه ای است عمدتا از جنس نیمه هادی که قادر است یک پدیده فیزیکی یا شیمیایی را به ولتاژ الکتریکی تبدیل کند تا به کمک مدارات الکترونیک بتوان میزان یا شدت ان پدیده را اندازه گیری نمود .
بطور مثال اندازه گیری حرارت در یک محفظه ، یا سالن ، از ساده ترین مثال های این بخش است .
مثال دیگر اندازه گیری فشار وارد بر یک قطعه ،یا فشار مایعات در لوله های انتقال ، یا اندازه گیری میزان گازهای متعدد مانند ( co2 ) یا دود متصاعد شده در محیط مثل اگزوز ماشینها از مثالهای دیگر میباشد.
بیشترین کاربرد سنسورها امروزه درصنایع هوایی ، صنعت اتومبیل ، لوازم خانگی ، ابزارهای متعدد پزشکی و بسیاری نمونه های دیگر در کارخانجات تولیدی بکار گرفته میشوند ، بسیار متنوع و دارای انواع بی شماری میباشد.
جهت اشنایی بیشتر به عملکرد سنسورها ، به ذکر چند مثال مهم و کاربردی میپردازیم .
1- سنسور حرارت : این قطعه نیز دارای انواع بسیار زیادی است ، بطور نمونه مقاومتهایی که با زیاد شدن دما اهم انها زیاد و یا کم میشود نوع زیاد شونده را ( PTC – positive Temperature coefficient )می نامند و نوع کاهنده را ( NTC --Negative Temperature Coefficient)گویند . معمولا این قطعه تجاری و ارزان بوده و با قرار گرفتن در یک مدار الکترونیک ، میتواند تغییرات دما را با کاهش یا افزایش اهم آن مشخص نماید.
معمولا بهترین سنسور حرارت آن است که تغییرات اهم آن نسبت به تغییر دما حالت خطی داشته باشد .تا بتوان از روی اهم سنسور ، دقیقا میزان دما را اندازه گیری نمود .اما این نوع سنسور بسیار گران قیمت میباشد.و انواع ارزان قیمت آن دارای منحنی غیر خطی بوده و باید از روی منحنی تغییرات اهم ، نسبت به حرارت ، دمای محیط را پیدا کرد.
2- سنسور فشار : این سنسور قادر است فشار گازها و مایعات را که در مسیر آنها قرار دارند را اندازه گیری نماید این سنسور از یک قطعه حساس به فشار ساخته شده که میتواند میزان نیروی وارد شده به آن را به یک سیگنال الکتریکی تبدیل نماید .در صنایع نفت و گاز ،اندازه گیری فشار ترمزو همینطور در پزشکی کاربرد فراوان دارند
3- سنسورهای حساس به نور : این نوع سنسور کاربردهای فراوان در صنایع متعدد دارند.البته طیف نوری که به این سنسور تابیده میشود بسیار متنوع بوده و هریک کاربرد خاص خودشان را دارند.
بطور مثال ریموت کنترل در لوازم خانگی مثل تلویزیون ، انواع کولر گازی ، پخش صوت و تصویر و مانند آن از این قبیل هستند که یک فرستنده بانور مادون قرمز روی یک فرکانس خاص فرمانی بسوی سنسور گیرنده آن صادر میکند و گیرنده مطابق فرمان فرستنده ، دستور او هرچه باشد را اجرا مینماید.ازاین روش در چاپگرها جهت نبود کاغذ برای چاپ نیزاستفاده میشود .همینطور برای دربهای اتوماتیک که با فرمان الکتریکی باز و بسته میشوند نیز وقتی یک مانع در مسیر حرکت درب باشد نور ارسالی از فرستنده بسوی گیرنده در طرف مقابل قطع شده و حرکت درب ، به لحاظ ایمنی متوقف میگردد.همینطور جهت سنجش سطح مایعات در منبع آن ، از روش ارسال نور و دریافت آن توسط سنسور حساس به آن نور میتوان سطح مایعات در منابع بزرگ را سنجید این روش دقیق و بدون الودگی میباشد.
4- سنسور اثر هال ( Hall Effect) .این سنسور که درآن ازیک قطعه مگنت بکار رفته ، هرگاه فلزی به آن نزدیک شود ، یک سیگنال الکتریکی در سیم های خروجی آن ایجاد میگردد.ازاین سنسور در بسیاری از کارخانجات تولیدی جهت حس کردن یک محصول بر روی خطوط نقاله استفاده می شود و یا میزان شمارش چرخش یک چرخ دنده.مثالهای بسیاری در این مورد در صنایع متعدد میتوان بیان نمود که از حوصله این مقاله خارج میباشد.
5- Proximity sensor این سنسور تقریبا مشابه سنسور اثر هال میباشد ولی حالت خازنی یا کویل یا اولتراسونیک دارد به این ترتیب که در یک محفظه مداری مانند اسیلاتور قرار دارد که در سطح بالای آن یک لایه فلزی تعبیه شده است .حال هرگاه این سطح فلزی در نزدیکی یک سطح دیگر قرار گیرد ( حتی بدون تماس )، بدلیل تغییر ظرفیت خازن ویا بوبین مدار آن ، فرکانس اسیلاتور تغییر کرده و این تغییر فرکانس توسط یک مدار الکترونیک حس شده وفرمان لازم را صادر میکند. بطور مثال در خطوط نقاله کارخانجات ، وقتی محصول به نقطه مورد نظر برسد ( مثال کارخانجات نوشابه سازی یا شیر و سایر محصولات مشابه ) وقتی بطری نوشابه در محل واقعی خود که دقیقا در زیر لوله پرکردن است قرار گرفت ، حضور آن توسط این سنسور حس شده و به مدار فرمان پرکردن نوشابه یا شیر فرمان لازم را صادر میکند.
مثالهای بسیار زیادی در تمام سنسورهای یاد شده دربالا وجود دارد که علاقمندان میتوانند جهت اخذ اطلاعات بیشتر با شرکت نیرو گستر تماس گرفته و راهنمایی های لازم در انتخاب قطعه مورد نظر به انها تقدیم گردد.